۷ تیر, ۱۳۹۶

پرونده‌ای برای نفت عربستان

پرونده‌ای برای نفت عربستان 5 1 765x510

 علی النعیمی، وزیر نفت عربستان، معمار تحول مشی اوپک در سال ۲۰۱۴ که منجر به پریشانی بازار انرژی شد و اقتصاد دنیا را از آمریکا تا نیجریه متلاطم کرد، هفته گذشته از سمت خود برکنار شد. این حرکت هرچند که قابل پیش‌بینی بود، اما دنیا را شگفت‌زده کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شر کت ملی نفت ایران، وزیر۸۰ ساله‌ای که ۲۱سال بر نفت عربستان حکومت کرده بود، کسی که نفت ۲ دلاری و ۱۴۷دلاری را تجربه کرده، کسی که رکود و صعود تولید نفت را در دنیا تجربه کرده بود، حالا از سوی جانشین ولیعهد ۳۰ ساله عربستان کنار گذاشته شد و این نشان می‌دهد که جانشین ولیعهد برنامه‌های زیادی برای نفت و به‌ویژه اقتصاد این کشور دارد. البته وزیری که کلماتش بر قیمت جهانی نفت تاثیر می‌گذاشت، چند ماهی بود که بوی رفتنش به مشام می‌رسید، در ماه آوریل زمانی که مجبور به موافقت با برگزاری نشست دوحه شد، مشخص بود که چیزی به برکناری وی نمانده است.
دوره‌ای را که النعیمی وزیر نفت بود، می‌توان دوران طلایی نفت عربستان و اوپک نامید. درآمد‌های نفتی اوپک در دوره وزارت وی ۱۰برابر شد و به یک تریلیون دلار در سال ۲۰۱۴ رسید. النعمی در همین حال یک دیپلمات تمام‌عیار بود و با وجود روابط تیره با کشورهایی همچون ایران و ونزوئلا، در اواخر دهه ۱۹۹۰ توانست تعامل دیگر تولید‌کنندگان عمده را جلب کند و قیمت نفت را به بالای ۱۰۰دلار در هر بشکه برساند.
مرد عمل
زمانی که اعضای اوپک در وین گرد هم می‌آمدند، النعیمی بزرگ‌ترین اجتماع خبرنگاران را دور خود جمع می‌کرد. گزارشگران از نقاط مختلف جهان از اول وقت برای شنیدن تنها چند کلمه از وی جلوی هتل، منتظر رفت‌وآمدهای گاه‌و‌بی‌گاه او بودند. حتی در سال‌های اخیر که وی برای پیاده‌روی به کمربندی شهر سیدنی می‌رفت، همه برای شنیدن کلمات وی حاضر بودند. تنها چند لغت از او می‌توانست بازارهای نفت، ارزهای جهانی و حتی بورس‌های دنیا را تکان دهد. آنطور که نو ون هاست، دبیر تالار بین‌المللی انرژی ریاض می‌گوید: «زمانی که النعیمی حرف می‌زند، همه در بازار گوش به حرف‌های او هستند، چراکه وی رکورد عملی‌شدن حرف‌هایش را دارد. او قابل اعتماد‌ترین صدای اوپک و بازار انرژی است.»
پدر و مادر علی النعیمی در کودکی وی از هم جدا شدند و او همراه قبیله مادرش به چوپانی پرداخت، در ۱۱سالگی در شرکت نفت عربستان–آمریکا مشغول به کار شد، اما پس از مدتی شرکت، وی را به مدرسه‌ای در عربستان فرستاد، کمی بعد به لبنان رفت و از آنجا برای اتمام تحصیلاتش در رشته زمین‌شناسی به دانشگاه لیهای و استنسفورد آمریکا رفت. سپس به آرامکو آمد و در رده‌های سازمانی مختلف برای افزایش تولید نفت خام، ایجاد پالایشگاه در خارج از مرز کشور و توزیع محصولات پالایشی مسئولیت پذیرفت. در سال ۱۹۸۴ رئیس آرامکو شد و اولین فرد سعودی بود که این سمت را بر عهده داشت و چهار سال بعد به سمت مدیرعاملی رسید؛ سپس در سال ۱۹۹۵ وزیر نفت عربستان شد.
برخلاف نظر سایر تولید‌کنندگان عمده، النعیمی همیشه تلاش کرد قیمت نفت را برای مصرف‌کنندگان به‌ویژه آمریکا مطلوب نگه دارد. وی همیشه با نظریه کاهش تولید برای حمایت قیمت مخالف بود. او در کنفرانسی که در سال ۲۰۱۵ در ریاض برگزار شد، دلیل این مخالفت را تجربه خود برشمرد و گفت: «زمانی که یمانی، وزیر پیشین نفت در سال ۱۹۸۳ اوپک را مجبور به کاهش تولید برای حمایت نفت کرد، تولید کشورهای غیرعضو اوپک افزایش یافت و قیمت نفت از ۴۰دلار به هفت دلار و ۹۰سنت در هر بشکه رسید و تولید نفت این کشور از ۱۰.۳میلیون بشکه در روز به ۳. ۶ میلیون بشکه رسید.»
حکومت سایه نفت عربستان
با روی کار آمدن خالد الفلیح؛ وزیر جدید نفت عربستان، حضور «آقای همه‌کاره» در نفت این کشور پررنگ‌تر شد. آقای همه‌کاره، صفتی است که دیپلمات‌های دنیا برای محمدبن‌سلمان جانشین ولیعهد عربستان به کار می‌برند.
خالد الفلیح که پیش از این مدیرعامل شرکت آرامکو بود، از نزدیکان ملک سلمان، پادشاه عربستان و دوست صمیمی محمدبن‌سلمان است. در ۱۷آوریل زمانی که قرار بود نشست دوحه برای فریز تولید نفت به نتیجه برسد، استیصال النعیمی برای همگان روشن بود، وقتی قرار بود پیش‌نویس توافق اجرایی شود، همگان به تردید وی پی بردند و به گفته وزیر انرژی روسیه و ونزوئلا، النعیمی اجازه تصمیم‌گیری را نداشت و در نهایت به درخواست محمدبن‌سلمان طرح را وتو کرد. همان موقع بود که سایه جانشین ولیعهد بر نفت این کشور اثبات شد و نشان داد وی برنامه ویژه برای نفت دارد.
فلیح که از دانشگاه‌ A&M تگزاس فارغ‌التحصیل شده «مرد تکنوکرات صنعت نفت عربستان» شمرده می‌شود، در زمان مدیریتش در آرامکو تمام تلاش خود را برای افزایش ظرفیت پالایشی این شرکت به کار گرفت. هر چقدر که برکناری النعمی شگفت‌انگیز بود، انتصاب فلیح کاملا واضح و مبرهن بود، چراکه همه او را جزء حلقه نزدیکان محمدبن‌سلمان می‌شناسند. هر چند که فلیح مرد توانمندی در صنعت نفت به شمار می‌رود، اما انتصاب وی اثبات حکومت محمدبن‌سلمان بر نفت عربستان است. شاهزاده سلمان که همیشه بر جدا ماندن از سایر اعضای اوپک تاکید داشته، بر لزوم افزایش تولید عربستان پافشاری دارد و می‌گوید با اینکار بازار را فعال‌تر می‌کند و می‌تواند قیمت‌ها را خودش مدیریت کند.
حتی اگر فرض بگیریم که فلیح خودش کنترل اوضاع را در دست می‌گیرد، جای نگرانی برای اوپک وجود دارد. در اینکه بن‌سلمان قصد دارد وابستگی کشور را به نفت کم کند، شکی نیست اما عربستان برنامه‌ای برای کاهش تولید ندارد، الفلیح بر خلاف النعیمی ارتباط خوبی با دیگر اعضای اوپک ندارد و این به معنای آن است که دیگر ارتباطی بین اعضای اوپک و عربستان نخواهد بود.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *