پایگاه اطلاعات و فناوری فراساحل ایران

تنگه هرمز؛ دروازه ال ان جی دنیا

به گزارش پایگاه اطلاعات و فن آوری فراساحل به نقل از میز نفت، تهدید ایران به بستن تنگه هرمز به‌منزله یادآوری این نکته به خریداران آسیایی ال ان جی و اروپاییان مشتری گاز طبیعی است که دیگربار به تأثیرپذیری دولت قطر در ژئوپلیتیک خاورمیانه بیاندیشند. چنین رویدادی در کوتاه‌مدت قیمت گاز در انگلستان را به بالاترین ارقام خواهد رساند و کشورهای آسیایی را ترغیب خواهد نمود که با متوقف نمودن قراردادهای درازمدت خود با قطری‌ها ، به انتظار بهره‌برداری از طرح‌های صادرات ال ان جی استرالیا به‌عنوان تأمین‌کننده جایگزین بنشینند.

در ماه‌های اخیر و به دنبال اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه آمریکا و اتحادیه اروپا بر سر صادرات نفت ایران، رهبران تهران و واشنگتن بارها با پیش کشیدن موضوع تنگه هرمز ، نشان دادند که به بن‌بست رسیدن گفتگوها بر سر مسئله هسته‌ای ایران ممکن است راه را به‌سوی آینده‌ای نامعلوم پیش ببرد.

اخطارهای نیروهای نظامی ایران و آمریکا به هواپیماهای جنگنده طرف مقابل، گسیل داشتن ناوهای خود به منطقه و برپایی رزمایش‌های مختلف در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که استفاده از گزینه نظامی در دفاع و یا بستن تنگه هرمز ، چه جایگاه مهمی در راهبردهای نظامی دو طرف دارد. اما بسته شدن تنگه هرمز علاوه بر مسدود شدن مسیر عبور نفت‌کش‌های بارگیری شده از پایانه‌های صادرات نفت کشورهای عربستان سعودی، کویت، ایران، عراق، امارات متحده عربی ، قطر و بحرین،به‌منزله خارج شدن ۷۷ میلیون تن ال ان جی از سبد گاز مایع کشورهای خریدار این انرژی پاک خواهد بود. این عدد که برابر با ۳۰ درصد کل ال ان جی تولید شده در دنیا خواهد بود ، بازار آرام گاز دنیا را با بزرگ‌ترین بحران تاریخ خود و بسیار بزرگ‌تر از حوادث بازار نفت در دوره جنگ اعراب و اسراییل در دهه هفتاد میلادی روبرو خواهد نمود.

نگاهی به اظهارنظرها ، مقالات و مصاحبه‌های کارشناسان بازار انرژی نشان می‌دهد که بازارهای اروپایی در صورت بسته شدن تنگه هرمز از بیشترین آسیب‌پذیری برخوردار خواهد بود و در جایگاه بعدی خریداران آسیایی گاز قرار خواهند گرفت. و در چنین شرایطی ، تلاش این مصرف‌کنندگان آسیایی برای ارزیابی سایر گزینه‌های تأمین گاز موردنیاز خود به دلیل تردید در وجود امنیت درازمدت عرضه گاز موردنیاز خویش از منطقه پرآشوب خاورمیانه ، چندان دور از انتظار نیست.

وابستگی کلیدی

در شرایط کنونی، وابستگی ۸۵ درصدی مصرف‌کنندگان انگلیسی گاز به محموله‌های ال ان جی قطر ،زنگ خطر را برای ساکنان جزیره به صدا درآورده است. اما در مقابل ، ژاپنی‌ها تنها ۱۵ درصد گاز مصرفی خود را از قطر تأمین می‌کنند که نشان از آسیب‌پذیری کم این کشور در برابر بسته شدن تنگه هرمز است.

کلیر رایت تحلیلگر ارشد بازار گاز در موسسه لویدزلیست اینتلیجنس که یک موسسه مشاوره‌ای در بخش کشتیرانی است ، می‌گوید: بر اساس محاسبات ما کشور انگلستان از دسامبر ۲۰۱۱ تا نوامبر ۲۰۱۲ میلادی ۱۵.۶۶ میلیون تن ال ان جی وارد نموده است. در همین دوره ژاپن بزرگ‌ترین واردکننده این محصول در دنیا بوده است.

وی می‌افزاید : در سال گذشته ۱۰۰۰ شناور حامل ال ان جی از اسکله‌های قطر و امارات متحده عربی که ظرفیت تولید سالانه ال ان جی آن‌ها به ترتیب ۷۷ و ۵.۶ میلیون تن در سال است، به‌سوی کشورهای خریدار گاز طبیعی رهسپار شده‌اند. و به‌استثنای ۱۵ شناوری که از این دو کشور راهی کویت شده‌اند ، بقیه این کشتی‌ها دو بار(قبل و پس از بارگیری) از تنگه هرمز عبور نموده‌اند.

آمار انتشاریافته از سوی دولت انگلستان نشان می‌دهد حجم واردات گاز انگلستان به‌صورت ال ان جی بیش از حجم واردشده از طریق خطوط لوله بوده است.پ
در یک سال اخیر و به دنبال زلزله و سونامی در ژاپن که به افزایش واردات ال ان جی ژاپنی‌ها انجامیده است ، قیمت گاز طبیعی در بازارهای آسیایی افزایش قابل‌توجهی داشته است که با توجه به پیش‌بینی واردات ۸۰ میلیون تنی ال ان جی ژاپن در سال جاری ، بسته شدن تنگه هرمز به معنای حذف ۱۵ درصد این مقدار خواهد بود.

تهدیدهای امنیتی

بسته شدن احتمالی تنگه هرمز ، علاوه بر آثار کوتاه‌مدت اقتصادی و سیاسی می‌تواند برنامه‌های درازمدت قطر برای انعقاد قرارداد با مشتریان آسیایی را با چالشی بزرگ روبرو نماید. ژاپن و کره جنوبی به‌عنوان دو واردکننده بزرگ ال ان جی دنیا ممکن است به‌جای قطر تلاش کنند استرالیا را باوجود نگرانی‌هایی در مورد هزینه‌ها و تأخیر درراه‌اندازی طرح‌های این کشور به‌عنوان تأمین‌کننده گاز طبیعی خود برگزینند.

دیویدلادسما پژوهشگر انستیتوی مطالعات انرژی آکسفورد می‌گوید: در درازمدت خریداران مهم ال ان جی آسیا باید با نگرانی‌های امنیت عرضه گاز طبیعی خاورمیانه دست‌وپنجه نرم کنند. و در این شرایط استرالیا را باید اصلی‌ترین مهره جایگزین قطر به‌ویژه پس از راه‌اندازی پروژه‌های در حال تکمیل در این کشور دانست.استرالیا می‌تواند در دهه آینده جایگزین قطر به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده ال ان جی دنیا شود.

اما پروژه‌های جدید تولید ال ان جی این کشور با تأخیرهای زمانی و بالا رفتن هزینه‌ها روبرو هستند. در این میان، قطری‌ها که در مقایسه با سایر همسایگان عرب ایران در منطقه خلیج‌فارس رابطه خوبی با تهران داشته‌اند ، همواره به دنبال تأمین امنیت فروش ال ان جی صادراتی خود از طریق انعقاد قراردادهای درازمدت و نه اتکا به فروش به بهترین خریداران بازار در هر نقطه‌ای بوده‌اند. لادسما می‌گوید: اگر ایران تنگه هرمز را ببندد ، قطر در ماراتون حفاری در میدان مشترک گنبدشمالی/پارس جنوبی نیز با چالش جدیدی روبرو خواهد شد. قطر از سال ۲۰۰۵ میلادی اجرای طرح‌های جدید توسعه‌ای را در این مخزن متوقف نمود، چراکه قطری‌ها معتقد بودند که ممکن است با افزایش حجم تولید ، افت سریع حجم گاز و میعانات گازی برداشت‌شده از مخزن روی دهد و دوره عمر بزرگ‌ترین میدان گازی دنیا کاهش یابد.

ریسک اندک: برخلاف بازار نفت که به دنبال تحریم نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا با رشد قیمت‌ها روبرو گردید ، قیمت گاز و ال ان جی پس از تهدید ایران به بستن تنگه هرمز، تغییر قابل‌توجهی نداشته است. چراکه فعالان بازار معتقدند حتی با عملی شدن تهدید ایران ، مدت‌زمان بسته شدن تنگه هرمز ، چندان طولانی نخواهد بود.

تونی ریگن تحلیل گر بازار ال ان جی موسسه تریزن می‌گوید: بسته شدن تنگه هرمز ، تأثیر بزرگی بر بازار ال ان جی خواهد داشت ، چراکه ۳۰ درصد ال ان جی دنیا از این تنگه راهبردی عبور می‌کند .اما شواهد نشان می‌دهد خریداران چندان به بررسی سایر گزینه‌ها برای جایگزینی با گازهای طبیعی مایع‌شده قطری‌ها نپرداخته‌اند. واسطه‌های فعال در بازار ال ان جی معتقدند که نیروی دریایی ایالات‌متحده در صورت هر اقدام پیش‌دستانه ایرانی‌ها ، وارد عمل خواهند شد و درعین‌حال تهدیدهای ایرانی‌ها ، چندان جدی نیست.

اقدام نظامی

اما آیا ایران قادر به بستن تنگه هرمز که در باریک‌ترین بخش خود ۲۱ مایل عرض دارد و تنها یک بخش دو مایلی آن قابلیت عبور کشتی‌ها را داراست، است؟ واکنش نیروی دریایی آمریکا که ناوگان پنجم خود را در نزدیکی بحرین ، مستقر نموده است به این اقدام ، چه خواهد بود؟

روبین میلز مدیر موسسه مشاوره‌ای منارانرژی می‌گوید: ایرانی‌ها ممکن است برای چند روز تنگه هرمز را ببندند و حتی این اقدام با استفاده گسترده از قایق‌های کوچک، مین‌های دریایی و موشک‌ها شاید تا چند هفته نیز ادامه یابد ، اما احتمالاً مدت آن بیش از این مدت نخواهد بود، چراکه پایگاه‌های موشکی و ناوهای ایران در این مدت توسط نیروی دریایی آمریکا منهدم شده‌اند.

وی اضافه می‌کند: با ایجاد یک محدوده مین ریزی شده در خلیج‌فارس توسط ایران می‌توان ظرف چند روز آن را پاک‌سازی نمود. و هرچند ایرانی‌ها می‌توانند خسارت‌هایی را توسط مین‌های پراکنده‌شده در آب‌های پیرامونی تنگه هرمز ایجاد کنند و این اقدام به افزایش حق بیمه کشتی‌ها و عدم تردد آن‌ها در خلیج‌فارس بیانجامد ، اما این اقدامات نمی‌تواند رفت‌وآمد شناورها را به‌صورت کامل متوقف نماید. اما فراموش نکنید که بسته شدن تنگه هرمز را باید آخرین حربه ایرانی‌ها دانست ، چراکه به دنبال این اقدام ، مسیر صادرات نفت ایران نیز که بیش از ۵۰ درصد اقتصاد ایران به آن وابسته است، بسته خواهد شد.

ریگن می‌گوید: دست زدن ایران به این اقدام را باید آخرین کارتی دانست که در این بازی رو خواهند نمود. و درعین‌حال، بزرگ‌ترین آسیب‌ها نیز نصیب آنان و نه کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج‌فارس می‌شود. من معتقدم که ایرانی‌ها نیز به آثار امنیتی ، اقتصادی و سیاسی چنین اقدامی به‌شدت واقف‌اند. بدین ترتیب رهبران تهران ترجیح می‌دهند همچنان به بازی با سایر کارت‌ها ادامه دهند.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.